2000 Sonrası Türk ve Batı Müziği Temelli Müzik Teorisi Tezlerinin İçerik ve Yöntem Açısından Karşılaştırılması
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21008958Anahtar Kelimeler:
Müzik Teorisi, Müzik Eğitimi, Makam, Tonalite, Nitel Analiz, Türk ve Batı MüziğiÖzet
Bu çalışma, 2000–2025 yılları arasında Türkiye’de müzik teorisi alanında yazılmış yüksek lisans ve doktora tezlerini içerik ve yöntem açısından karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, Türk müziği ve Batı müziği temelli tezler arasında kuramsal yönelimler, kullanılan yöntemler ve pedagojik odakların farklılaşma düzeyini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden erişilen 18 tez, doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, Türk müziği temelli tezlerde makam, seyir ve usûl gibi geleneksel yapıların; Batı müziği temelli tezlerde ise tonalite, modalite ve armoni gibi kuramsal kavramların öne çıktığını göstermektedir. Yöntemsel olarak, Türk müziği tezlerinde nitel ve tarihsel analizlerin; Batı müziği tezlerinde ise analitik ve biçimsel çözümlemelerin baskın olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, pedagojik içerikli çalışmaların büyük çoğunluğunun Türk müziği geleneğinde yoğunlaştığı görülmüştür. Bu durum, müzik eğitimi yaklaşımlarının kültürel temelli biçimlendiğini ve tezlerin müfredat, kültürel aktarım ve öğretim süreçlerine doğrudan katkı sağladığını göstermektedir. Çalışma, müzik kuramları arasındaki yapısal farkların ve akademik yansımalarının analizine katkı sunmaktadır.
Referanslar
Alan, T. (2023). Eski Mezopotamya müzik teorisi metinleri ve çalgıları bağlamında Anadolu arkeomüzikolojisini değerlendirmek [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi].
Altunkaynak, M. S. (2024). Padlet Web 2.0 aracının 6. sınıf müzik dersi temel müzik teorisi öğretiminde motivasyona etkisi [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
Aşık Gökçe, H. N., & Özdemir, G. (2020). Güzel sanatlar liselerindeki Türk sanat müziği teori ve uygulaması dersine yönelik öğretmen görüşleri. Kastamonu Education Journal, 28(1), 295-308. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3591
Çakır, M. A. (2023). Lise öğrencilerinin müzik teorisi bilgilerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi].
Çakıt Gökçen, G. (2010). Genel müzik teorisinin uygulamalı yöntem ve analizlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi].
Canakay, E. U. (2007). Aktif öğrenmenin müzik teorisi dersine ilişkin akademik başarı, tutum, özyeterlik algısı ve yüklemeler üzerindeki etkileri [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
Çaylı, F. (2019). 13.–18. yüzyıllar arasında makamsal müzik teorisi anlayışının değişimi [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi].
Danışman, Z. (2021). Müzik öğretmeni adaylarının müzik teorisi derslerine yönelik tutumlarıyla kaygıları arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi].
Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of advanced nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
Ergün, A. (2006). Müzik eğitimi ana bilim dalını kazanan öğrencilerin mezun oldukları lise türüne göre giriş sınavı puanları ile müzik teorisi ve bireysel çalgı derslerindeki başarı puanlarının karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
Güçlü Tükü, N. (2024). Güzel sanatlar liseleri geleneksel Türk müziği koro eğitimine yönelik uzman görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), 1–21. https://doi.org/10.17755/esosder.1223595
Harmancı, B. İ. (2013). Şed Makam mı Şed İcra mı? Rast Musicology Journal, 1(1), 22-77. https://doi.org/10.12975/rastmd.2013.01.01.0003
İlkay, H. (2004). Türkiye’deki eğitim fakülteleri güzel sanatlar eğitimi bölümü müzik öğretmenliği anabilim dalı müzik teorisi ve işitme eğitimi dersinde okutulan solfej kitaplarının müzik eğitimine uygunluğu açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi].
Kaya, İ. (2009). Matematiksel müzik teorisine Pythagoras ve Archytas’ın katkıları [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi].
Köklü, N. (2002). Sosyal bilimler için açıklamalı istatistik terimleri sözlüğü. Nobel Yayın Dağıtım.
Köksal, A. (2019). Ebû Mansûr el-Huseyn b. Zeyle’nin El-Kâfî fî’l-Mûsikî adlı eserinin müzik teorisi açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi].
Lilioğlu, B. (2019). Mesleki müzik eğitimi kurumlarında verilen müzik teorisi ve işitme ile ilgili derslere yönelik tutum ve özyeterlik algılarının belli değişkenler açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
Maş, S. (2023). Türkiye’de lisans düzeyindeki öğretim kurumlarında verilen müzik teorisi eğitiminin karşılaştırmalı incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi].
Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research, 1(2), Art. 20. https://www.qualitative-research.net/index.php/fqs/article/view/1089/2385
Önal, A., & Berkman, E. (2022). Ara Dinkjian’ın müzikal kimliğinin Türk popüler müziği besteciliği üzerindeki yansımaları. Konservatoryum, 9(2), 129-179. https://doi.org/10.26650/CONS2022-1136363
Özbayrak, O. V. (2022). Saygun’un müziğindeki imza: Alaca Tetrakord veya Alaca Dor töresi. Konservatoryum, 9(1), 45-77. https://doi.org/10.26650/CONS2022-1087291
Özdemir, O. (2019). Müziksel işitme okuma ve yazma dersinin ölçme-değerlendirme uygulamaları üzerine. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 5(9), 45-64. 10.5578/amrj.67910
Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
Scholes, P. A. (1964). The concise Oxford dictionary of music (2nd ed., J. O. Ward, Ed.). Oxford University Press.
Sedeeq, S. H. (2021). From Logos to “Middle-Earth”: The musical theory in Tolkien's Silmarillion [Yüksek lisans tezi, Istanbul Aydın University].
Sezer, E. (2022). Mobil müzik uygulaması destekli müzik teorisi ve işitme eğitimi [Yüksek lisans tezi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi].
Uyan, M. O. (2005). 2000 ve 2001 girişli öğrencilerin müzik teorisi ve işitme eğitimi dersindeki başarıları ile bireysel çalgı eğitimi dersindeki başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi].
Üstün, H., & Demirtaş, E. (2023). Ortaokul müzik dersinin kültür aktarımı bağlamında incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16(41), 347-366. https://doi.org/10.12981/mahder.1212137
Yavuz, B. (2022). Yirminci yüzyıl müzik teorisinin John Coltrane'in yorumculuğuna ve besteciliğine etkisi [Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi].
Yılmaz, A. (2022). Batı müziği teori ve uygulaması dersi kapsamında temel müzik teorisi kazanımlarına yönelik öğrenci görüşleri [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi].
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Heterotopic View
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
